Куыд æгас Советон Цæдисы, афтæ Цæгат Ирыстоны, уыимæ Кировы районы ивгъуыд æнусы 30-æм азты, Фыдыбæстæйы Стыр хæсты хæдразмæ, цыдысты стыр ивддзинæдтæ. Социалистон бæстæ архайдта тагъддæр промышленнон æгъдауæй сфидар уæвыныл, хъæууон хæдзарад ног хуызы, коллективон хæдзарæдты фæрцы, бæрзонд æмвæзадмæ сисыныл. Стыр цæстæнгас здæхт цыдис иумæйаг ахуырмæ дæр, фыццаджыдæр хъæууон скъолатæм.

Ацы фарстытæ рох нæ уыдысты районы газеты журналисттæй. Уымæн æвдисæн у Дзугкойты С.-йы уацхъуыд "Феххуыс хъæуы скъолатæн":

"Змейкæйы æнæххæст астæуккаг скъолайы æртæ мæйы дæргъы ивд æрцыд æртæ директоры. Уыцы рæстæджы, кæй зæгъын æй хъæуы, скъоладзауты æгъдау, ахуыры хъæд, цухтæ æмæ æрæджытæ æрцахстой егъау бынат.

Мæйы размæ скъоламæ æрвыст æрцыд ног директорæй коммунист Качмазы-фырт. Уый базонгæ, скъола цы уавæры уыдис, уыимæ. Сарæзта мадæлон æмбырдтæ скъоладзаутимæ,     ахуыргæнджытимæ. Уым фæныхас кодтой, ахуыры хъæд, цухтæ æмæ æрæ- джытæ, стæй иуæй-иу ахуырдзаутæ скъоламæ цæуын кæй ныууагътой, уыдоны тыххæй. Скъола йæ къахыл лæууын байдыдта, цухтæ, æрæджытæ æмæ æндæртæ сæфт æрцыдысты.

Æрлæууыд æмбал Качмазы-фырт тыхджындæрæй ахуыры хъæд ноджы бæрзонддæр бынатмæ сисыныл, уый руаджы скъола рацыдис размæ. Фыццæгæм-цыппæрæм хайы скъолайы ахуыры æййафындзинад у 70 проценты, скъоламæ æрцæуындзинад та — 90 проценты. Хицæн кълæсты ахуыры хъæд у бирæ хуыздæр. 1-æм къласы ахуыры æййафындзинад у 88,5 проценты, 2-æм къласы та — 87,2 проценты.

Бонæй-бонмæ рæзынц ахуыры от-личниктæ. 5-æм къласы     ахуыргæнинæгтæ Баситы Винерæ, Дзылыхты Тамарæ æмæ æндæртæ ахуыры æппæт предметтæй дæр исынц æрмæстдæр тынг хорз бæрæггæнæнтæ. Мадæлтæ æмæ фыдæлтæ арæх бæрæг кæнынц, сæ цот куыд ахуыр кæнынц, уый.

Æрæджы Æккæлаты Алихан æрцыд скъолайы разамонæгмæ, йæ фырт куыд ахуыр кæны, уый тыххæй.

Ахуыры хъæд, æгъдау æмæ æппæт хъуыддæгтæй дæр ацы скъола æртæ мæйы размæ куыд уыдис, уымæй бирæ хуыздæр у ныртæккæ. Фæлæ зæгъын хъæуы, стансоветы сæрдар Рубайты Тимофей ахуыргæнджытæм кæй дары уазал цæстæнгас, уый.

Ахуыргæнджытæн cyг ласт нæ цæуы æмæ хатгай æккойæ фæхæссынц суг. Хъуамæ алы ахуыргæнæгæн дæр мæй суг лæвæрд цæуа 0,75 сардзины, фæлæ адонæн та æртæ мæйы дæргъы иугай уæрдæттæ йеддæмæ ласт не 'рцыд.

Скъолайы мидæг хъæуы алыхуызон ахуыргæнæн дзаумæттæ æмæ прибортæ. Саразын сæ хъæуы химион кабинет, балхæнын картæтæ, стъолтæ æмæ æндæртæ, кæцытæн скъолайы бюджеты ис 11 мин сомы. Фæлæ Качмазы-фырт ацы хъуыддæгтæ саразыны тыххæй стансоветы сæрдар Рубайты Тимофеймæ куы бацæуы, уæд ын уый зæрдæтæ авæры, бакæндзыстæм дын дæ хъуыддаг, зæгъгæ, æмæ та ууыл баззайы хъуыддаг. Дарддæр афтæмæй кусæн нæй, кæрон скæнын хъæуы ахæм фæливæн ныхæстæн æмæ саразын хъæуы скъолайæн æмæ ахуыргæнджытæн æппæт фадæттæ, цæмæй иттæг хорз сарæхcoй, сæ размæ цы егъау хæс æвæрд ис, уымæ". (Газет "Кировон", 1939 аз, №101).

---

 

КЪУБАЛТЫ А.